nowe przepisy o spadkobraniu - dziedziczenie przez dziadków i pasierbów
W dniu wczorajszym (28 VI 2009 r.) weszły w życie przepisy znowelizowanego kodeksu cywilnego dotyczące spadkobrania. Przewidują one rozszerzenie kręgu spadkobierców ustawowych (tj. osób dziedziczących po zmarłym w przypadku, gdy ten nie zostawił testamentu).
Jeszcze do wczoraj mieliśmy do czynienia z sytuacją, w której Skarb Państwa często dziedziczył spadek po zmarłym, którego małżonek, rodzice lub dzieci (a w pewnych przypadkach także rodzeństwo) odmówili przyjęcia spadku, albo też nie dożyli tej chwili.
Mając na celu konstytucyjną ochronę własności, a także wypływającą stąd zasadę pozostawienia majątku w rękach prywatnych, przyznano obecnie szersze prawa dziedziczenia, w tym także przez dziadków zmarłego lub jego pasierbów.
Według obecnych przepisów, w pierwszej kolejności dziedziczą małżonek zmarłego oraz jego zstępni (dzieci, a w ich braku - wnuki).
W przypadku, gdy brak jest zstępnych zmarłego (np. zmarły nie miał dzieci), spadek dziedziczą małżonek zmarłego (50%) i jego rodzice (po 25%, a jeśli ojciec zmarłego nie jest znany - matka dziedziczy 50%).
Jeśli zmarły nie miał małżonka ani nie pozostawił zstępnych, wówczas cały spadek przypada rodzicom (po 50%). Gdy jedno z rodziców nie żyje, wówczas przypadająca mu część spadku (50%) dziedziczona jest przez rodzeństwo zmarłego.
Warto zauważyć, że małżonek osoby zmarłej dziedziczy co najmniej 50% spadku, zaś całość spadku przypada mu wyłącznie wtedy, gdy zmarły nie miał zstępnych, rodzeństwa i ich zstępnych, a także przeżył swoich rodziców.
W przypadku, gdy zmarły nie miał ani małżonka, ani zstępnych, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa, cały spadek przypada żyjącym dziadkom spadkodawcy.
Wreszcie gdy brak jest dziadków (tzn. nie dożyli otwarcia spadku), wówczas spadek przypada pasierbom. Jednak ustawodawca do spadkobrania powołał jedynie pasierbów, których oboje rodzice nie dożyli otwarcia spadku - innymi słowy, pasierbów - sieroty.
Należy zauważyć, że taka dyskryminacja innych pasierbów spotkała się z krytyką już na etapie uchwalania omawianej nowelizacji przepisów, jednakże ani Sejm, ani Senat nie rozszerzył grona pasierbów uprawnionych do dziedziczenia.
Dopiero w przypadku braku wszystkich opisanych wyżej grup spadkobierców, spadek przypada Skarbowi Państwa lub gminie, w której spadkodawca ostatnio zamieszkiwał.
Poniżej przedstawione są znowelizowane przepisy Kodeksu cywilnego, dotyczące omawianego spadkobrania ustawowego.
(Hubert Schwarz)
Art. 932 § 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.
§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.
§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.
§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.
§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.
Art. 933. § 1. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku.
§ 2. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.
Art. 934. § 1. W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych.
§ 2. Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy.
§ 3. W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.
Art. 934[1]. W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku.
Art. 935. W braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.
TAGI: prawo cywilne; prawo spadkowe
artykuły
W polskiej praktyce praca świadczona poprzez agencje pracy tymczasowej jest stosunkowo nową formą zatrudniania, której zasady funkcjonowania uregulowane są w ustawie o zatrudnianiu pracowników tymczasowych z dnia 9 lipca 2003 r. (Dz. U 2003 nr. 166, poz. 1608 ze zm.). Najczęstszym powodem korzystania z usług pracowników tymczasowych jest zapotrzebowanie na pracowników do realizacji nowych projektów, których czas trwania jest ograniczony lub też firma nie może pozwolić sobie na zwiększanie liczby pracowników, a spotrzebuje wykonać dane zadania.
Własność nieruchomości może przysługiwać kilku osobom jednocześnie. Współwłasność może być współwłasnością w częściach ułamkowych lub współwłasnością łączną. W przypadku gdy jest współwłasność w częściach ułamkowych każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Współwłasność może być zniesiona na mocy umowy stron lub w postępowaniu nieprocesowym toczącym się przed sądem.
Polecamy lekturę artykułu "Terminy przedawnienia roszczeń", dotyczącego przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych
Każdy przedsiębiorca - także osoba fizyczna lub wspólnik spółki cywilnej - działa pod firmą (nazwą). O tym, co wchodzi w skład firmy, a także jaki jest zakres ochrony prawnej w przypadku jej naruszenia, traktuje wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14.03.2006 r.