Odszkodowanie za zmarnowany urlop
Umowa z biurem podróży dotycząca urlopu czy wycieczki będzie z reguły zawierana w ramach obrotu nieprofesjonalnego, czyli jedną z jej stron będzie konsument. Nawet jeżeli podmiot zawierający z biurem podróży umowę dotyczącą usług turystycznych prowadzi działalność gospodarczą, a sama umowa ma dotyczyć wczasów dla pracowników przedsiębiorcy, to z uwagi na brak „bezpośredniego związku” z prowadzoną działalnością (wymaganego przez art. 22 ¹ k.c.), podmiot ten będzie uznany w ramach takiej umowy za konsumenta (dotyczy to tylko przedsiębiorców będących jednocześnie osobami fizycznymi).
Z uwagi na taki charakter umów o usługi turystyczne oraz z racji tego, że celem urlopu jest nie tylko skorzystanie z pewnych atrakcji, ale także ogólny wypoczynek fizyczny i psychiczny (czynnik, którego praktycznie nie można przeliczyć na „brzęczącą monetę”), kontrahent biura podróży może w razie nienależytego wykonania zobowiązania korzystać z szerszej ochrony niż ta, która jest przyznawana stronom innych stosunków obligacyjnych, dotyczy to nawet obrotu konsumenckiego.
W ramach reżimu odpowiedzialności kontraktowej, czyli odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy (szerzej: zobowiązania) nie można dochodzić naprawienia szkód niemajątkowych (powstałych przez naruszenie dóbr osobistych). Tzn. wierzyciel niesolidnego dłużnika może domagać się od niego jedynie spełnienia świadczenia (czyli np. zapłaty określonej kwoty pieniężnej) oraz naprawienia szkody majątkowej wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonywania zobowiązania (np. zapłaty odsetek od wspomnianej powyżej kwoty, która nie została zapłacona w terminie). Natomiast wierzyciel nie może domagać się zadośćuczynienia pieniężnego za stres jaki przeżył w związku ze zwłoką dłużnika. Podobnie konsument w ramach umowy sprzedaży może domagać się od sprzedawcy, od którego nabył wadliwą rzecz jedynie naprawy rzeczy, jej wymiany lub zwrotu pieniędzy. Rozczarowanie jakie przeżył w związku z tym, że zakupiona rzecz nie spełniła jego oczekiwań nie zostanie mu wynagrodzone (wyobraźmy sobie sytuacje, w której kupiony przez nas prezent gwiazdkowy okazuje się zepsuty).
Zasada ta zostaje jednak przełamana w ramach umów o usługi turystyczne. Jej specyficzny charakter został dostrzeżony nie tylko przez ustawodawcę krajowego, ale również (a może przede wszystkim) przez legislatora jakim jest Unia Europejska. Umowa o świadczenie usług turystycznych została uregulowana w dyrektywie 90/314/EWG, która została implementowana do krajowego porządku prawnego przez ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych. Z powołanej ustawy nie wynika możliwość dochodzenia odpowiedniej sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową jaką jest zmarnowanie urlopu. Mimo to, zgodnie z zasadami panującymi w Unii Europejskiej, prawo krajowe powinno być interpretowane zgodnie z celem jaki przyświeca dyrektywie, regulującej dane stosunki prawne. W naszym przypadku chodzi o w dyrektywę 90/314/EWG. Na podstawie Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, do interpretacji prawa wspólnotowego właściwy jest Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS). W sprawie Simone Leitner przeciwko Tui Deutschland GmbH & Co. KG dotyczącej zmarnowanego urlopu Simone Leitner, ETS dokonał wiążącej interpretacji art. 5 ust. 2 zd. 1 dyrektywy 90/314/EWG, w której przyjął możliwość przyznania zadośćuczynienia za zmarnowany urlop, czyli rekompensaty szkody niemajątkowej (krzywdy) powstałej wskutek naruszenia dobra osobistego w postaci prawa do wypoczynku. W przedmiotowej sprawie, Simone Leitner została zakażona wirusem salmonelli, korzystając z hotelowej stołówki, przez co całe wczasy spędziła na rekonwalescencji, praktycznie nie korzystając z żadnych atrakcji turystycznych, wskutek czego cel urlopu, jakim był wypoczynek, nie został zrealizowany. W rozważanym przypadku, na podstawie odpowiedzi ETS na pytanie prejudycjalne w przedmiotowej sprawie, sąd krajowy przyznał powódce odszkodowanie za szkodę majątkową, jak również zadośćuczynienie za krzywdę w postaci zmarnowanego urlopu. Na gruncie polskiego prawa, zadośćuczynienie za zmarnowany urlop zostało przyznane w następującym przypadku: Mieszkanki Lublina zakupiły 14-dniowy pobyt na Krecie. Po przyjeździe na miejsce, okazało się, że wczasy będą trwać tylko 7 a nie 14 dni, oraz, że zostały zakwaterowane w innym pokoju o dużo niższym standardzie niż przewidywała to umowa. Kobiety interweniowały w administracji hotelu, przez co warunki zostały częściowo polepszone. Jednakże urlop zamiast być relaksem, okazał się przyczyną stresów oraz poniżeń ze strony najpierw administracji hotelu, a następnie pracowników samego biura. Niezależnie od poniesionej szkody majątkowej (faksowanie dokumentów, koszty rozmów telefonicznych, różnica w cenie pomiędzy droższą wycieczką, a jej tańszą wersją jaką de facto powódki otrzymały) zarówno sąd rejonowy, jak i na skutek wniesionej przez biuro apelacji, sąd okręgowy utrzymując w mocy wyrok sądu rejonowego, przyznały powódkom zadośćuczynienie pieniężne w kwocie 3.000 zł za szkodę niemajątkową powstałą na skutek naruszenia ich dobra osobistego w postaci prawa do wypoczynku. Prócz tego powódkom zrekompensowano poniesione straty majątkowe.
(apl. adw. Iwo H. Klisz)
Tagi: prawo cywilne
artykuły
Jak ustrzec się błędów przy protokołowaniu uchwał zgromadzenia wspólników w spółce z o.o.?
Znaki towarowe są istotnym elementem wizerunkowym związanym z firmą przedsiębiorcy. W jaki sposób można je chronić?
Opodatkowanie VAT sprzedaży działek (gruntów) - orzeczenie NSA
Ministerstwo Pracy rozważa dokonanie zmian w kodeksie pracy. W wyniku ich wprowadzenia pracodawca będzie mógł domagać się od kandydata na pracownika znacznie szerszego katalogu informacji o swojej osobie, niż ma to obecnie miejsce.