uwag kilka do projektu rozporządzenia w/s BHP odkrywkowych zakładów górniczych
Jednym z najważniejszych aktów prawnych normujących zasady ruchu zakładu górniczego, jest – poza samą ustawą – rozporządzenie w sprawie BHP. Wraz z wejściem w życie nowej ustawy, konieczne stało się przyjęcie nowego rozporządzenia, w miejsce rozporządzenia wydanego pod rządami PGG z 1994 r. Co przynosi projekt nowego aktu? Czy rzeczywiście ułatwi prowadzenie działalności eksploatacyjnej, przy zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa?
Ministerstwo Gospodarki rozpoczęło pod koniec stycznia konsultacje społeczne projektu nowego rozporządzenia w sprawie BHP. Jest to skrócona, obiegowa nazwa (tytuł) rozporządzenia, którego projektowany pełny tytuł brzmi: rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowych zakładów górniczych. Ministerstwo przygotowało trzy projekty rozporządzeń – osobno dla każdej górniczej branży (odkrywkowej, otworowej i podziemnej). Projekt dotyczący górnictwa odkrywkowego jest dość obszernym aktem, liczącym wraz z dwoma załącznikami 46 stron maszynopisu A4. Konsekwencją likwidacji w nowym Prawie geologicznym i górniczym podziału kopalin na podstawowe i pospolite, jest unormowanie całej problematyki BHP eksploatacji w jednym rozporządzeniu, a nie – jak to było dotychczas – w dwóch aktach. Tym samym projektowane rozporządzenie zastąpi obowiązujące jeszcze dwa rozporządzenia Ministra Gospodarki:
- z dnia 28 VI 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w odkrywkowych zakładach górniczych wydobywających kopaliny pospolite (Dz. U. nr 109, poz. 962 – ze zm.), oraz
- z dnia 17 VI 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w odkrywkowych zakładach górniczych wydobywających kopaliny podstawowe (Dz. U. nr 96, poz. 858 – ze zm.).
Roboty strzałowe
Jedną ze zmian w porównaniu z treścią dotychczasowych rozporządzeń, jest „przesunięcie” przepisów normujących zasady prowadzenia robót strzałowych do nowoprojektowanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad przechowywania i używania w zakładach górniczych środków strzałowych i sprzętu strzałowego. Na moment pisania tych słów, rozporządzenie w sprawie środków strzałowych nie zostało jeszcze wydane.
Usuwanie barier
Projektodawca rozporządzenia deklaruje dalsze usuwanie barier utrudniających prowadzenie działalności górniczej. Nastąpić ma to w szczególności poprzez:
- zniesienie obowiązku posiadania map górniczych przez wszystkie osoby kierownictwa i dozoru ruchu specjalności górniczej. Zamiast tego obowiązku, rozporządzenie proponuje obowiązek zapewnienia dostępu do map w zakładzie górniczym;
- dopuszczenie lokalizowania zwałowisk w granicach przemysłowych zasobów złoża. Dotyczy to jednak wyłącznie zwałowisk tymczasowych;
- dostosowanie przepisów do wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości poprzez umożliwienie zwałowania mas ziemnych lub skalnych (nadkładu i skał płonnych), bez obowiązku ich zaliczania do odpadów;
- rezygnację z regulowania zasad odwadniania odkrywek wyrobiskami podziemnymi, z równoczesnym odesłaniem do przepisów rozporządzenia dotyczącego podziemnych zakładów górniczych;
- rezygnację z obowiązku prowadzenia okresowych analiz gospodarki złożem;
- zastąpienie obowiązku powoływania i utrzymywania zespołów do rozpoznawania i zapobiegania zagrożeniom naturalnym, obowiązkiem ich powoływania wyłącznie w przypadku występowania takich zagrożeń[1].
Służba dyspozytorska
Tworzenie służby dyspozytorskiej w zakładach górniczych jest obowiązkowe (§ 8 projektu rozporządzenia). Jej zadaniem jest bieżąca kontrola ruchu zakładu i stanu bezpieczeństwa pracy, zaś jej obsadę i organizację ustala kierownik ruchu ZG. Kierownik ma również możliwość rezygnacji z tworzenia odrębnej służby dyspozytorskiej; w takim układzie obowiązki takiej służby – bliżej w rozporządzeniu nieunormowane – przejąć winna wyznaczona przez KRZG osoba kierownictwa lub dozoru ruchu.
Kwalifikacje kierownictwa i dozoru z zakresu techniki strzałowej
Wraz z wejściem w życie projektu rozporządzenia, osoby kierownictwa i dozoru ruchu pionu strzałowego, powinny legitymować się ukończeniem spejalistycznego przeszkolenia, powtarzanego co pięć lat (§ 9 ust. 3). Uzasadnienie projektu rozporządzenia przynosi wytłumaczenie, iż obowiązek cyklicznego szkolenia wymagany jest z uwagi na duży postęp techniczny w sposobie prowadzenia robót strzałowych. Można zastanawiać się, czy taka regulacja jest rzeczywiście potrzebna, dotyczy bowiem osób niewykonujących bezpośrednio czynności strzałowe, a jedynie takie czynności nadzorujących. Może to rodzić również obawy co do konstytucyjności omawianego przepisu rozporządzenia, skoro przepisy ustawy regulujące kwalifikacje górnicze i ratownictwa górniczego przewidują, iż osobami wykonującymi czynności specjalistyczne w ruchu ZG są – w zakresie prac z użyciem środków strzałowych – strzałowy i wydawca środków strzałowych (art. 53 ust. 6 pkt 2 a i b nowego PGG).
Dokumentowanie prac wykonanych na zmianie
§ 16 ust. 4 pkt 1 przynosi obowiązek dokumentowania wykonanych na danej zmianie prac. Dokumentację taką winny prowadzić (i na bieżąco – tj. po każdej zmianie – uzupełniać) osoby kierownictwa lub dozoru ruchu, odpowiedzialne za pracowników danej zmiany. Wydaje się, że obowiązek ten nie tylko nie odbiurokratyzowuje prowadzonej działalności, co raczej jeszcze bardziej niepotrzebnemu wytwarzaniu dokumentacji się przysłuży. Przepisy rozporządzenia nie stanowią o formie dokumentowania wykonanych prac, pozostawiając ustalenie formy kierownikowi ruchu. Nie wiadomo jednak, w jakim okresie taka informacja powinna być przechowywana – ani czy może o tym orzec kierownik ruchu, czy też będzie to leżało poza jego kompetencjami. Wydaje się, że przepis ten będzie w wielu przypadkach zbyteczny, szczególnie zaś tam, gdzie praca odbywa się w systemie jednozmianowym.
Zabezpieczenia wyrobisk przed napływem wód
Dość niefortunnie sformułowany przepis § 24 ust. 1 przynosi obowiązek w zakresie zabezpieczania wyrobisk górniczych przed napływem wód z terenów przyległych. Na pierwszy rzut oka należałoby taki obowiązek odczytać w ten sposób, że krawędzie wyrobisk powinny być poprzedzone suchymi fosami, połączonymi z systemem odprowadzania zbieranych wód do cieków wodnych lub innych miejsc zrzutu. Jedynie w przypadkach uzasadnionych warunkami terenowymi i technicznymi, kierownik ruchu ZG ma prawo odstąpić od wykonywania takiego zabezpieczenia.
Projekt techniczny przy koncesjach starosty
Przepisy § 32 nakładają na przedsiębiorcę, który pozyskał koncesję starościńską, obowiązek wytworzenia projektu technicznego zatwierdzanego przez kierownika ruchu ZG, w oparciu o który to projekt prowadzi się eksploatację złoża. Przedmiotem projektu są:
- optymalny wariant wykorzystania zasobów złoża,
- docelowy zasięg eksploatacji oraz projektowanych granic filarów i pasów ochronnych,
- miejsca i sposoby udostępnienia złoża i miejsca zwałowania nadkładu,
- sposób urabiania, zwałowania i transportu urobku,
- stosowane maszyny i urządzenia oraz dopuszczalne parametry ich pracy.
Dodatkowo, załącznikiem do takiego projektu jest mapa sytuacyjna powierzchni w skali nie mniejszej niż 1:2.000.
Projekty takie sporządza się również w przypadku hydromechanicznego i termicznego urabiania nadkładu lub kopaliny, a także prowadzenia eksploatacji złoża spod lustra wody (§ 33 ust. 1).
Zakaz palenia
Pierwszą myślą, jaką rodzi lektura § 41 st. 1, jest obowiązek ustanowienia m.in. zakazu palenia tytoniu podczas eksploatacji maszyn i urządzeń używanych w zakładzie górniczym oraz na terenach przyległych do zakładu (np. w zakładzie przeróbczym). Przepis stanowi, że w takich warunkach „jest niedopuszczalne wykonywanie czynności, które mogą spowodować powstanie lub rozporzestrzenianie się pożaru”. Wydaje się, że do takich właśnie czynności może być zakwalifikowanie palenie tytoniu z uwagi na otwarty żar.
Ochrona środowiska
komentowane przepisy przynoszą szereg odwołań do innych aktów prawnych. I tak – odwadnianie zakładu górniczego podlega reżimowi Prawa Wodnego. Sposób postępowania z odpadami wydobywczymi określają przepisy ustawy z 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych. § 161 reguluje natomiast rekultywację gruntów, w tym treść dokumentacji rekultywacji sporządzanej przez przedsiębiorcę lub innty podmiot, a zatwierdzanej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
Ułatwienia dla koncesji starościńskich
Oddać trzeba, że nie wszystkie opisane wyżej (lub wyłącznie w rozporządzeniu) przepisy będą miały zastosowanie w przypadku wydobycia prowadzonego w oparciu o koncesję starościńską. Zakres wyłączeń normują przepisy rozdziału XIII. Życzę, by trzynastka okazała się szczęśliwą!
Uwagi końcowe
Niniejszy artykuł ma na celu jedynie zasygnalizowanie projektowanych rozwiązań w zakresie zasad BHP zakładów odkrywkowych. Projekt rozporządzenia może ulegać ciągłym przemianom na każdym etapie procesu legislacyjnego; tak naprawdę, obecnie znajdujemy się wciąż jeszcze nie na finiszu. Tak długo, jak długo nie zostanie przyjęte omawiane rozporządzenie, pozostają w mocy dotychczasowe rozporządzenia w zakresie BHP zakładów górniczych eksploatujących złoże kopaliny pospolitej, a także analogiczne rozporządzenie dotyczące złóż kopalin podstawowych. Wynika to wprost z przepisu art. 224 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze. O wszelkich zmianach projektu będę informował na łamach „Kopalin”, jak również na stronie internetowej Stowarzyszenia Kopalń Odkrywkowych.
[1] Należy jednak zauważyć, że zagrożenia wodne mogą zostać rozpoznane w wielu zakładach górnictwa odkrywkowego, co przedstawiłem nieco szerzej w artykule pt.: „Zagrożenia w kopalniach odkrywkowych – w nowym PGG” (Surowce i Maszyny Budowlane nr 5/2011). W takim przypadku, omawiane ułatwienie objęłoby znacznie mniejszą liczbę zakładów górniczych, niżby to wynikało ze wstępnych szacunków.
r. pr. Hubert Schwarz
ZOBACZ INNE ARTYKUŁY Z DZIAŁU: prawo górnicze
artykuły
Spółką cywilną w rozumieniu art. 860 kodeksu cywilnego, jest stosunek obligacyjny oparty na umowie, w której wspólnicy zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Zarówno cel gospodarczy, jak i sposób działania muszą być określone w umowie spółki. Dotyczy to również zasad dalszego istnienia spółki w przypadku śmierci jej wspólnika.
Od dnia 1 stycznia 2012r. można zarejestrować spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością przez Internet. Wprowadzona nowelizacja ma na celu ułatwienie i przyspieszenie zakładania spółek z o.o., a także ich wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. W związku z powyższym została wprowadzona nowelizacja do kodeksu spółek handlowych jak i do ustawy o krajowym rejestrze sądowym. Jak dotąd od złożenia wniosku o rejestrację spółki z o.o. do chwili jej rejestracji mijało kilka tygodni, natomiast teraz rejestracja spółki ma być dokonywana w ciągu 24 godzin.
Opodatkowanie VAT sprzedaży działek (gruntów) - orzeczenie NSA
Przepis art. 782 § 2 KPC nakłada na sąd obowiązek nadania nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności z urzędu oraz doręczenia tytułu wykonawczego wierzycielowi z urzędu - orzekł w postanowieniu z dnia 7 grudnia 2005 r. Sąd Najwyższy (sygn. I CA 1/05).