Pomoc publiczna dla przedsiębiorców

Korzystanie z pomocy publicznej przez przedsiębiorców

W prawie wspólnotowym pomoc publiczna, czyli pomoc udzielana przez państwo, władze regionalne i lokalne a także pochodząca z funduszy publicznych jest zakazana jako niezgodna z zasadami wspólnego rynku (art. 107 Traktatu WE, Dz. U. 2004 r. Nr 90 poz. 864/2). Stwarza bowiem uprzywilejowanie niektórych przedsiębiorców lub branż (gałęzi produkcji), które narusza zasadę równości konkurencji.
Powyższym zakazem objęta jest ta pomoc publiczna, która prowadziłaby do wypaczenia lub zagrożenia wypaczeniem konkurencji w handlu pomiędzy państwami członkowskimi. Zakaz pomocy publicznej nie jest zakazem bezwzględnym. Sam Traktat WE przewiduje wyłączenia tego zakazu poprzez wskazanie przypadków, kiedy pomoc publiczna jest dopuszczalna.
Wyróżnia się kilka rodzajów wyłączeń. I tak:
1. nie narusza zasad konkurencji pomoc o charakterze socjalnym przyznana indywidualnym konsumentom, pod warunkiem, że jest udzielana bez dyskryminacji związanej z pochodzeniem towarów,
2. zgodna z zasadami wspólnego rynku jest pomoc udzielana w celu likwidacji szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia.
Za zgodne z zasadami wspólnego rynku mogą zostać uznane również:
1. pomoc w celu wspierania rozwoju gospodarczego regionów, w których poziom życia jest niski lub regionów szczególnie dotkniętych bezrobociem (pomoc regionalna dla najuboższych regionów Wspólnoty do których zaliczona została Polska),
2. pomoc w celu wspierania realizacji ważnych projektów służących Wspólnocie lub pomoc zapobiegająca szczególnym zaburzeniom gospodarki państwa członkowskiego (tu zalicza się przedsięwzięcia służące ochronie środowiska, zwiększaniu zatrudnienia, rozwojowi małych i średnich przedsiębiorstw, prowadzeniu prac badawczo-rozwojowych i szkoleń a także ratowaniu i restrukturyzacji przedsiębiorstw zagrożonych upadłością)
3. pomoc dla wybranych sektorów gospodarki, tzw. sektorów wrażliwych, np. rolnictwa, przemysłu włókien sztucznych, motoryzacyjnego, stoczniowego, stalowego a także transportu,
4. pomoc na wspieranie kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego.
Programy pomocy publicznej, przekraczające określone progi wartości, są objęte obowiązkiem zgłoszenia Komisji Europejskiej programów pomocy publicznej. Komisja wydaje decyzje aprobującą, odmowną lub warunkową. Komisja sprawdza również zasadność pomocy na etapie jej wykorzystywania.

Za pomoc udzielaną w ramach tzw. pomocy de minimis uznaje się nienaruszającą zasad wspólnego rynku pomoc publiczną udzieloną przedsiębiorstwu w kwocie łącznej nie wyższej niż 100.000 tys. euro w okresie trzech lat. Zasada ta nie jest zasadą powszechną bowiem z zakresu jej zastosowania  zostały wyłączone:
1. przedsiębiorstwa sektora przewozu rzeczy i osób (transport) oraz działalności związanej z produkcją, przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów wymienionych w załączniku I do Traktatu WE (Dz. U. 2004 r. Nr 90 poz 864/2), takich jak produkty rolne, wyroby hutnicze, żelazo, węgiel;
2. pomoc udzielana dla działalności związanej z wywozem, tj. pomoc związana bezpośrednio z ilością wywożonych produktów, ustanowieniem i funkcjonowaniem sieci dystrybucyjnej lub bieżącymi wydatkami dotyczącymi prowadzenia działalności wywozowej
3. pomoc uwarunkowana użyciem towarów produkcji krajowej przed towarami przywożonymi.
Obowiązująca w Polsce ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 roku o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59 poz. 404 ze zm.) nie wprowadza żadnych dodatkowych wyłączeń poza tymi, które wynikają z treści rozporządzenia Komisji Nr 69/2001.

Nowe instrumenty wsparcia przedsiębiorców wprowadziła ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz. U. Nr 240 poz. 1603). Akt wszedł w życie 5 stycznia 2011 r.
Ustawa rozszerzyła zakres działań, na które można przeznaczyć pomoc. I tak, na mocy nowych przepisów Agencja może wspierać przedsiębiorców dotkniętych skutkami klęski żywiołowej, np. powodzi i huraganu. Pomoc można przeznaczyć też na szkolenia i usługi doradcze oraz na przygotowanie wniosków o dofinansowanie projektów realizowanych w ramach międzynarodowych programów innowacyjnych. Ponadto PARP może pomagać firmom w dostosowaniu ich działalności do zmieniających się warunków rynkowych, związanych ze skutkami światowego kryzysu gospodarczego i finansowego.  
Jednocześnie ustawodawca złagodził zakaz udzielania wsparcia przedsiębiorcom mającym zaległości z tytułu należności publicznoprawnych, np. wobec ZUS. Zgodnie z nowymi przepisami o pomoc mogą się ubiegać przedsiębiorcy, którzy zawarli porozumienie w sprawie spłaty zadłużenia i terminowo spłacają raty lub korzystają z odroczenia terminu płatności zobowiązań publicznoprawnych. Nowela uprościła też przepisy dotyczące umarzania należności i wierzytelności Agencji.